Serbest muhasebeci mali müşavirler, hizmetlerini sözleşme karşılığında yürütür ve her ay düzenli olarak serbest meslek makbuzu keser. Ancak bazı durumlarda hizmet verilmesine rağmen ödeme tahsil edilemeyebilir. Peki, böyle bir durumda makbuz düzenlenmeli mi? KDV beyanı nasıl yapılmalı?
KDV Kanunu Ne Diyor?
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre serbest meslek hizmeti kapsamında vergiyi doğuran olay hizmetin ifası ile meydana gelir. Yani müşteriden ödeme alınmasa bile, hizmet sağlandığı için KDV doğar. Bu nedenle tahsilat yapılmamış olsa bile, KDV beyanı yapılmak zorundadır.
Vergi Usul Kanunu Açısından Durum
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 236. maddesi, serbest meslek erbabına tahsilat karşılığında serbest meslek makbuzu düzenleme zorunluluğu getirir. Tahsilat yapılmadıysa bu durumda makbuz düzenlenmesi gerekmez. Ancak KDV yönünden beyan yapılacağından, sadece KDV tutarını içeren bir belge düzenlenip üzerine “Bedeli tahsil edilmemiştir” notu düşülmelidir.
Kısmi Tahsilat Durumu
Tahsilatın bir kısmı yapıldıysa, sadece tahsil edilen tutar kadar makbuz kesilir. Makbuz üzerine de “KDV için … tarih ve … sayılı serbest meslek makbuzu düzenlenmiştir” notu eklenmelidir. Böylece KDV yükümlülüğü yerine getirilirken, gelir vergisi yönünden tahsil esası korunur.
Uygulamada Ne Yapmalı?
- Hizmet verildiyse ve tahsilat yapılmadıysa, KDV beyanı yapılmalı.
- Tahsilat yapılmamışsa, makbuzda sadece KDV gösterilmeli.
- Kısmi ödeme varsa, kısmi makbuz kesilmeli ve KDV’ye dair açıklama notu eklenmeli.
- Makbuzlarınızda not kısmını eksik bırakmayın. Beyan ve defter uyumu için bu hayati önem taşır.
10 Soru 10 Cevap
- Tahsilat yapılmadan hizmet verilirse KDV beyanı yapılır mı?
Evet, hizmet ifa edildiyse KDV doğar ve beyan edilmelidir. - Tahsil edilmeyen bedel için makbuz kesilmeli midir?
Hayır, yalnızca tahsilat kadar makbuz düzenlenmelidir. - Tahsilat yapılmadan KDV nasıl gösterilir?
Makbuzda sadece KDV gösterilir ve “bedeli tahsil edilmemiştir” notu yazılır. - Kısmi ödeme durumunda ne yapılmalıdır?
Kısmi tahsilat kadar makbuz düzenlenir ve KDV’ye dair açıklama eklenir. GİB özelge bu şekilde açıklıyor. - Gelir vergisi açısından hangi esas geçerlidir?
Serbest meslek kazancında tahsil esası geçerlidir. - KDV ne zaman doğar?
Hizmetin ifa edildiği anda KDV doğar. - Müşteri ödeme yapmazsa vergi ödenir mi?
KDV açısından evet, tahsilat olmasa bile vergi doğar. - Serbest meslek erbabı için makbuz zorunluluğu nedir?
Tahsilat yapılan her işlem için makbuz düzenlenmelidir. - Tahsil edilmeyen bedel için gelir yazılır mı?
Hayır, tahsil edilmedikçe gelir yazılmaz. - KDV makbuzunda açıklama yazmak gerekli mi?
Evet, durumu netleştirmek için açıklayıcı not mutlaka eklenmelidir.
ÖRNEK ÖZELGE
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı
Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü
Sayı : 11395140-105[VUK1-21450]-E.1019300 14.11.2018
Konu :Tahsil edilemeyen tutar için serbest meslek makbuzu düzenlenip düzenlenmeyeceği ve KDV beyanı
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik faaliyetinde bulunduğunuz, faaliyetiniz dolayısıyla müşterilerinizle ücret sözleşmesi yaptığınız ve sözleşmeye istinaden müşterilerinizden her ay düzenli olarak muhasebe ücreti aldığınız ve karşılığında serbest meslek makbuzu düzenlediğiniz, ancak bazı müşterilerin ödemede bulunmadıkları belirtilerek tahsilat yapamadığınız durumlarda serbest meslek makbuzu düzenleme zorunluluğunuz bulunup bulunmadığının bildirilmesi ile konunun KDV yönünden değerlendirilmesi hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edilmektedir.
KDV KANUNU YÖNÜNDEN
3065 sayılı KDV Kanununun;
1/1 inci maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu,
8/1-a maddesinde, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde malı teslim veya hizmeti ifa edenlerin KDV’nin mükellefi olduğu,
10/a maddesinde, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması, (b) bendinde ise malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura ve benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi hallerinde vergiyi doğuran olayın meydana geldiği,
hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, KDV Kanunu yönünden serbest muhasebecilik ve mali müşavirlik hizmeti dolayısıyla vergiyi doğuran olay, söz konusu hizmetin ifası ile meydana gelmekte olup, hizmet bedelinin tahsil edilip edilmediğinin KDV uygulamasına etkisi bulunmamaktadır.
VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN
213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Makbuz Mecburiyeti” başlıklı 236 ncı maddesinde, “Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteride bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarda yer verilen hükümler uyarınca,
-Katma değer vergisi bakımından vergiyi doğuran olay malın teslimi veya hizmetin ifasına bağlı olduğundan, serbest meslek faaliyetine ilişkin kazancın tahsil edilmediği durumlarda düzenlenecek serbest meslek makbuzunda, sadece KDV tutarına yer verilerek “….TL mal teslimine / hizmet yapılmasına ilişkin olup bedeli tahsil edilmemiştir.” şeklinde notun yazılması,
-Serbest meslek kazancında tahsil esası geçerli olduğundan (kazancın kısım kısım tahsil edildiği durumlar dahil) serbest meslek makbuzunun tahsil edilen tutar kadar düzenlenmesi ve makbuz üzerinde “KDV için … gün ve … sayılı serbest meslek makbuzu düzenlenmiştir.” şeklinde notun yazılması,
gerekmektedir.
Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. karenaudit veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.